ठाँटी खबरसँग खरेलले ३ महिनाअघि नै भनेका थिए : ‘नेपालभर खोला किनारका बस्ती सुरक्षित स्थानमा सारौँ’

काठमाडौं । नेपालमा पछिल्लो समय देखिएको ठूलो बाढी तथा प्राकृतिक विपद्ले जनधनमा क्षति पुर्‍याएपछि पूर्व प्रहरी अतिरिक्त महानिरीक्षक (DIG) तथा समाजसेवी रमेशप्रसाद खरेलले यसअघि नै दिएको विपद् पूर्वतयारीसम्बन्धी सुझाव पुनः चर्चामा आएको छ।

ठाँटी खबरसँगको कुराकानीका क्रममा वैशाख २८ गते खरेलले बाढी तथा पहिरोको उच्च जोखिममा रहेका बस्तीलाई समयमै पहिचान गरी सुरक्षित स्थानमा स्थानान्तरण गर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गर्नुभएको थियो।

विशेषगरी नदी तथा खोला किनारमा रहेका जोखिमयुक्त बस्तीलाई व्यवस्थित रूपमा सुरक्षित स्थानमा सार्ने, पहिरोको उच्च जोखिममा रहेका पहाडी बस्तीमा पूर्वतयारी गर्ने र वर्षायाममा सडक तथा यातायात सञ्चालनका लागि स्पष्ट सुरक्षा प्रोटोकल बनाउने विषयमा उहाँले जोड दिनुभएको थियो।

तर अहिले भदौ १० गते चीनतर्फ हिमताल फुटेको/हिमनदीजन्य बाढी आएको घटनापछि नेपालका विभिन्न क्षेत्रमा बाढीको प्रभाव देखिँदा पूर्वतयारी र जोखिम न्यूनीकरणको बहस अझ गम्भीर बनेको छ।

खोलानाला र नदी किनारका बस्तीमा बसोबास गर्ने नागरिकको सुरक्षाका लागि पूर्वसूचना, सुरक्षित स्थानको पहिचान, आपत्कालीन उद्धार योजना र आवश्यक परे समयमै स्थानान्तरणलाई प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।

खरेलले ठाँटी खबरसँगको कुराकानीमा विपद् व्यवस्थापन राज्यको मात्र जिम्मेवारी नभई सुरक्षा निकाय, स्थानीय समुदाय र आम नागरिकको समेत साझा दायित्व भएको बताउनुभएको थियो।

उहाँले जोखिमयुक्त क्षेत्रमा बसोबास गर्ने नागरिकलाई प्राथमिक उपचार तथा विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी आधारभूत तालिम दिनुपर्ने, सुरक्षा निकायलाई आवश्यक तयारी अवस्थामा राख्नुपर्ने र स्थानीय तहदेखि संघीय सरकारसम्म समन्वय बलियो बनाउनुपर्नेमा जोड दिनुभएको थियो।

पुरानो चेतावनी, आजको गम्भीर प्रश्न

खरेलले त्यतिबेला व्यक्त गर्नुभएको धारणा अहिलेको विपद्को अवस्थासँग जोडिँदा एउटा महत्वपूर्ण प्रश्न उठेको छ—यदि जोखिम पहिचान, पूर्वतयारी र समयमै स्थानान्तरणका सुझावलाई अझ प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गरिएको भए आजको क्षति केही कम गर्न सकिन्थ्यो कि?

यसको निश्चित उत्तर अहिले नै दिन नसकिए पनि पछिल्लो घटनाले एउटा पाठ भने स्पष्ट दिएको छ—विपद् आएपछि उद्धार र राहतसँगै विपद् आउनुअघि नै जोखिम पहिचान र पूर्वतयारीमा लगानी गर्नु अत्यावश्यक छ।

काठमाडौंमा मात्र होइन, देशभरका नदी, खोला तथा पहिरोको उच्च जोखिममा रहेका बस्तीको पुनः मूल्यांकन गरी दीर्घकालीन सुरक्षित बसोबासको योजना बनाउनुपर्ने आवश्यकता अहिले झनै बलियो बनेको छ।

खरेलको सन्देशको मूल भावना पनि यही देखिन्छ—‘विपद् पर्खेर होइन, विपद् आउनुअघि नै तयारी गरौँ।’

ठाँटी खबरसँगको पुरानो कुराकानीमा व्यक्त गरिएको उक्त विचार अहिलेको परिस्थितिमा पुनः सान्दर्भिक बनेको छ।

बाढी आउनुअघि नै खरेलले भनेका थिए—जोखिममा रहेका खोला किनारका बस्ती समयमै सार्नुपर्छ!
आजको विपद्पछि उहाँको त्यो चेतावनी फेरि चर्चामा आएको छ। के समयमै पूर्वतयारी र स्थानान्तरणमा जोड दिएको भए क्षति केही कम गर्न सकिन्थ्यो?

तीन महिनाअघि नै रमेश खरेलले दिनुभएको चेतावनी, समाधान र पूर्वतयारीसम्बन्धी महत्वपूर्ण धारणा सुन्न तथा पूरा कुराकानी हेर्न तलको लिंकमा क्लिक गर्नुहोस्।

ठाँटी खबरसँगको विशेष कुराकानी

https://thantikhabar.com/thanti-bises/14093/