बाल साहित्यमा जलेश्वरी श्रेष्ठ’ कृति लोकार्पण

काठमाडौँ, ठाँटी खबर, कार्तिक २८– नेपाली बाल साहित्यको श्रीवृद्धि र समालोचनात्मक अध्ययनका क्षेत्रमा विशिष्ट योगदान पुर्‍याउँदै आउनुभएका सशक्त स्रष्टा एवं लेखक दीपक भेटवाल ‘दीपसागर’ द्वारा तयार पारिएको महत्वपूर्ण समालोचनात्मक कृति ‘बाल साहित्यमा जलेश्वरी श्रेष्ठ’ राजधानीमा आयोजित एक भव्य साहित्यिक समारोहका बीच लोकार्पण गरिएको छ। सूचक प्रकाशनको आयोजन तथा विभिन्न साहित्यिक एवं प्राज्ञिक व्यक्तित्वहरूको गरिमामय उपस्थितिमा सम्पन्न उक्त विमोचन कार्यक्रमले नेपाली बाल साहित्यको इतिहास,समालोचना र अभिलेखीकरणमा एउटा ऐतिहासिक, गहन र प्राज्ञिक इँटा थपेको कार्यक्रमका वक्ताहरूले बताउनुभएको छ।

सूचक प्रकाशनका संरक्षक सदस्य एवं समारोहका सभाध्यक्ष हिरण्य कुमारी पाठकको सभापतित्वमा सम्पन्न उक्त विशेष साहित्यिक कार्यक्रममा वरिष्ठ आख्यानकार तथा नेपाली बाल साहित्यकी मूर्धन्य स्रष्टा जलेश्वरी श्रेष्ठ प्रमुख आतिथ्यमा रहनुभएको थियो। कार्यक्रममा नेपाली शिक्षा र साहित्य क्षेत्रका विशिष्ट साधकहरूको बाक्लो र उत्साहजनक सहभागिता रहेको थियो।

समारोहमा वरिष्ठ शिक्षासेवी केदारनाथ श्रेष्ठ, नेपाली बाल साहित्यका विशिष्ट स्रष्टा, इतिहासकार एवं अनुसन्धानकार प्रमोद प्रधान, वरिष्ठ समालोचक एवं प्राज्ञ डा. ज्ञानु पाण्डे, वरिष्ठ बाल साहित्यकारद्वय डा. शैलेन्दु प्रकाश नेपाल र डा. नवराज रिजाल, सूचक प्रकाशनका विशेष सदस्य हरिप्रसाद पाण्डे, कृतिका लेखक दीपक भेटवाल ‘दीपसागर’ तथा बालसंस्कार डट कमका सञ्चालक गंगा खतिवडा लगायतका लब्धप्रतिष्ठित स्रष्टा, समालोचक, प्राध्यापक, पत्रकार र साहित्यप्रेमीहरूको उल्लेखनीय उपस्थिति रहेको थियो। कार्यक्रमको सुरुवातमा स्वागत मन्तव्य राख्दै साहित्यकार जयराम बिडारीले कार्यक्रमको औचित्यमाथि प्रकाश पार्नुका साथै सम्पूर्ण उपस्थित महानुभावहरूलाई हार्दिक स्वागत तथा आभार व्यक्त गर्नुभएको थियो।

कृति, स्रष्टा र साहित्यिक साधनाको ऐतिहासिक मूल्याङ्कन वास्तविक स्रष्टा भौतिक शरीरभन्दा माथि उठेर सधैं आफ्ना अमर सिर्जनाहरूको वनमा जीवन्त बाँचेका हुन्छन्। नेपाली साहित्यको इतिहासमा जसरी मोतीराम भट्ट लगायतका युगान्तकारी स्रष्टाहरूले अग्रज प्रतिभाहरूको खोजी, मूल्याङ्कन र उचाइ प्रदान गर्ने ऐतिहासिक कार्य गरे, ठिक त्यसैगरी निरन्तर साहित्यिक साधनामा तल्लीन स्रष्टा दीपक भेटवाल ‘दीपसागर’ ले नेपाली बाल साहित्यकी सशक्त हस्ताक्षर जलेश्वरी श्रेष्ठको साहित्यिक योगदानलाई नजिकबाट नियाल्ने प्रयास गर्नुभएको छ।

यसअघि भद्रकुमारी घले जस्ता विशिष्ट स्रष्टाको जीवन र कृतित्वमाथि गहन ग्रन्थ तयार पारिसक्नुभएका लेखक दीपसागरले प्रस्तुत कृतिमा वरिष्ठ आख्यानकार जलेश्वरी श्रेष्ठका १० वटाभन्दा बढी बाल साहित्यिक कृतिहरूको सूक्ष्म अध्ययन, अनुसन्धान, विश्लेषण र समीक्षा गर्नुभएको छ। तसर्थ, ‘बाल साहित्यमा जलेश्वरी श्रेष्ठ’ केवल एक साधारण पुस्तक वा जीवनी मात्र नभई नेपाली बाल साहित्यको प्रवृत्तिगत मूल्याङ्कन, समालोचनात्मक विमर्श र एउटा महत्वपूर्ण साहित्यिक युगको ऐतिहासिक योगदानलाई सुरक्षित रूपमा अभिलेखीकरण गर्ने महत्वपूर्ण प्राज्ञिक दस्तावेज बनेको छ।

बाल साहित्य: भावी पुस्ता र संस्कारी समाज निर्माणको सुदृढ आधारशीला बाल साहित्य केवल बालबालिकाको मनोरञ्जन वा समय व्यतीत गर्ने माध्यम मात्र होइन, यो त उनीहरूको कलिलो मस्तिष्कमा कल्पनाशक्तिको विकास गर्ने, भौतिक तथा सामाजिक चेतना जागृत गराउने,नैतिक मूल्यमान्यता सिकाउने र समग्र व्यक्तित्व निर्माण गर्ने सुदृढ आधारशीला हो। बाल मनोविज्ञानका सूक्ष्म तहहरूलाई पर्गेल्दै सिर्जना गरिने स्तरीय साहित्यले समाजको भावी पुस्ताको चिन्तनधारालाई सही र सकारात्मक दिशातर्फ निर्देशित गर्दछ।

यस्तो संवेदनशील र महत्वपूर्ण विधामा निरन्तर कलम चलाउने निष्ठावान साधकहरूको योगदानको वस्तुनिष्ठ अध्ययन र प्राज्ञिक मूल्याङ्कन हुनु आजको टड्कारो आवश्यकता हो। जलेश्वरी श्रेष्ठले दशकौँदेखि नेपाली बाल साहित्यमा पुर्‍याउनुभएको योगदानलाई समालोचनाको कसीमा राखेर तयार पारिएको प्रस्तुत कृतिले नेपाली बाल साहित्य समालोचनाको क्षेत्रमा एक इमानदार र बलियो जग बसाल्ने काम गरेको छ।

कार्यक्रममा वक्ताहरूको विचार, विमर्श र शुभकामना लोकार्पण समारोहमा कृतिमाथि समीक्षात्मक टिप्पणी तथा मन्तव्य राख्दै विभिन्न वक्ताहरूले लेखक दीपसागरको खोजमूलक एवं अनुसन्धानप्रधान लेखन शैली र कृतिको प्राज्ञिक महत्वमाथि विस्तृत प्रकाश पार्नुभएको थियो। वक्ताहरूले बाल साहित्य केवल काल्पनिक कथाहरू सुनाउने माध्यम मात्र नभई बालबालिकाको कोमल भावनासँग प्रत्यक्ष जोडिने र भविष्यको सभ्य एवं संस्कारी समाज निर्माण गर्ने सशक्त माध्यम हुनुपर्ने कुरामा विशेष जोड दिनुभएको थियो।

समारोहका सभाध्यक्ष, प्रमुख अतिथि जलेश्वरी श्रेष्ठ तथा विशिष्ट अतिथिहरूले यस्ता अनुसन्धानात्मक र समालोचनात्मक कृतिहरूको प्रकाशनले अग्रज स्रष्टाहरूको सम्मान हुनुका साथै आगामी दिनमा नयाँ पुस्ताका बाल साहित्यकारहरूलाई अझ बढी जिम्मेवार, अध्ययनशील र सिर्जनात्मक बन्न ठूलो प्रेरणा मिल्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो। कार्यक्रमको अन्त्यमा आयोजक संस्था सूचक प्रकाशनका तर्फबाट उपस्थित सम्पूर्ण साहित्यकार, प्राध्यापक, सञ्चारकर्मी एवं साहित्यप्रेमी महानुभावहरूलाई हार्दिक धन्यवाद ज्ञापन गर्दै समारोह भव्य र सभ्य रूपमा समापन गरिएको थियो।