मान्छे मान्छे बन्नु पर्छ, पशु बने समाजले दुःख पाउँछ

मान्छे भएर जन्मिनु मात्र ठूलो कुरा होइन,
मान्छे भएर बाँच्न जान्नु नै जीवनको सार हो।
यदि विवेक, संवेदना, जिम्मेवारी र मानवीयता हरायो भने
मान्छे र पशुबीचको फरक केवल रूपमै सीमित रहन्छ।

आजको समाजमा सबैभन्दा ठूलो संकट अभावको होइन,
मानवीयताको अभावको हो।
संसार प्रविधिमा अगाडि बढ्दैछ,
तर मनहरू दिनप्रतिदिन कठोर बन्दै गएका छन्।
यही कठोरता, स्वार्थ र अहंकारले
समाजलाई मौन पीडामा धकेलिरहेको छ।

मान्छे र पशुबीचको फरक के हो?
पशु आफ्ना भोक, डर र स्वार्थका आधारमा बाँच्दछ।
मान्छे भने विवेक, करुणा र चेतनाले निर्देशित हुनुपर्छ।
तर जब मान्छे पनि
स्वार्थका लागि अरूलाई कुल्चन्छ,
लोभका लागि झुट बोल्छ,
शक्तिका लागि अन्याय गर्छ,
त्यो बेला ऊ मान्छे रहँदैन —
ऊ केवल बोल्ने पशु बन्छ।

पशुले गल्ती गर्दा समाजले सहानुभूति देखाउँछ,
तर मान्छेले जानाजान अन्याय गर्दा
समाजले पीडा भोग्नुपर्छ।

मानवीयता हराउँदा समाज कति दुःखी हुन्छ?
आज समाजमा
बृद्ध आमाबुबा आश्रममा छन्,
तर सन्तान सुविधा खोज्दै दौडिरहेका छन्।
गरिबको पसिना सस्तो ठानिन्छ,
तर ठगीलाई “चालाकी” भनिन्छ।
सत्य बोल्नेलाई मूर्ख ठानिन्छ,
तर झुटो प्रचार गर्ने नायक बनाइन्छ।

यी सबै घटनाहरू
मान्छेले मान्छे बन्न छाड्दा भएका हुन्।

जब शिक्षकले इमानदारी छाड्छ,
विद्यार्थी अन्धकारतर्फ धकेलिन्छ।
जब नेता नैतिकताबाट टाढा जान्छ,
देशको भविष्य कमजोर हुन्छ।
जब व्यापारी केवल नाफा देख्छ,
मानव मूल्य मर्न थाल्छ।
जब युवा दिशाहीन बन्छ,
समाज वृद्ध भएर थाक्छ।

मान्छे बन्नु भनेको के हो?
मान्छे बन्नु भनेको
ठूलो पदमा हुनु होइन,
ठूलो दिल हुनु हो।

मान्छे बन्नु भनेको
धनी हुनु होइन,
इमानदार हुनु हो।

मान्छे बन्नु भनेको
भीडमा देखिनु होइन,
भीडमा सही आवाज बन्नु हो।

मान्छे बन्नु भनेको
अरूलाई हराएर अगाडि बढ्नु होइन,
अरूलाई उठाएर सँगै अघि बढ्नु हो।

स्वार्थले होइन, संवेदनाले समाज बाँच्दछ
स्वार्थले बनाइएको समाज
छिटो टुट्छ।
संवेदनाले बनाइएको समाज
दिगो हुन्छ।

आज हामी सबै
“म” मा सीमित भयौं।
मेरो फाइदा, मेरो सुविधा, मेरो सफलता।
तर “हामी” हराउँदै गयो।
जहाँ “हामी” हराउँछ,
त्यहाँ समाज पनि हराउँछ।

साँचो प्रगति भनेको
केवल भवन, सडक र प्रविधि होइन,
मन, विचार र चरित्रको विकास हो।

युवाको भूमिका: पशु होइन, परिवर्तनको मान्छे बन्ने
युवा केवल उमेर होइन,
युवा जिम्मेवारी हो।

यदि युवा
सही सोचमा लाग्यो भने
समाज बदलिन्छ।
यदि युवा
गलत बाटोमा गयो भने
समाज भत्किन्छ।

युवाले बुझ्नुपर्छ —
सफलता केवल पैसा होइन,
इज्जत पनि हो।
प्रतिस्पर्धा केवल जित होइन,
न्याय पनि हो।
नेतृत्व केवल आदेश होइन,
सेवा पनि हो।

मानवीय समाज बनाउन के गर्नुपर्छ?
• सत्य बोल्ने साहस राख्नुपर्छ
• अन्याय देख्दा चुप नबस्नुपर्छ
• कमजोरको पक्षमा उभिनुपर्छ
• श्रमको सम्मान गर्नुपर्छ
• संस्कारलाई आधुनिकतासँग जोड्नुपर्छ
• लोभभन्दा मूल्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ

सानो इमानदारीले
ठूलो परिवर्तन ल्याउँछ।
सानो सहयोगले
कसैको जीवन उज्यालो बनाउन सक्छ।

निष्कर्ष: मान्छे मान्छे बन्नै पर्छ
यदि मान्छे मान्छे बनेन भने
समाज जंगल बन्छ।
जहाँ शक्तिशालीले कमजोरलाई चिथोर्छ।
जहाँ सत्य हार्छ,
जहाँ भरोसा मर्छ।

त्यसैले आज होइन,
अहिले नै निर्णय गर्नुपर्छ
हामी पशुजस्तै बाँच्ने कि
मान्छेजस्तै जिम्मेवारी बोकेर जिउने?

मान्छे मान्छे बन्नु पर्छ,
नत्र समाजले दुःख मात्र होइन,
आफ्नो भविष्य पनि गुमाउँछ।

(लेखक – युवा उद्यमी राज कार्की सुट मालाका संचालक हुनुहुन्छ !)